Pensioenoverzicht moet duidelijker
Sinds 2008 verstrekken pensioenfondsen jaarlijks verplicht een Uniform Pensioenoverzicht (UPO) aan hun deelnemers. Dit vanuit de pensioensector opgestelde overzicht heeft als doel de gebruiker begrijpelijke, vergelijkbare en optelbare informatie over zijn pensioenaanspraken te verschaffen.
De invoering van een uniform overzicht bleek een duidelijke verbetering ten opzichte van de variëteit aan pensioenoverzichten die pensioenfondsen tot dan toe samenstelden.
Daadwerkelijk behaald
Inmiddels zijn we enkele jaren (en dus UPO’s) verder, en kunnen we beoordelen in welke mate de doelstellingen van het UPO nu ook daadwerkelijk behaald zijn. Tijd voor een evaluatie. Dat vond ook toezichthouder AFM, die recentelijk de onderzoeksresultaten heeft gepubliceerd van het gebruik en de begrijpelijkheid van het UPO.
De uitkomst hiervan is dat het UPO de deelnemer nog steeds niet het beoogde inzicht in de eigen financiële situatie geeft. Hoewel het merendeel van de ondervraagden zich realiseert dat het een belangrijk document is, neemt slechts 36% de moeite om de UPO grondig door te lezen.
Duidelijk nog beter
Een grote meerderheid (85%) geeft aan het UPO zonder toelichting niet te begrijpen. Een tekenend voorbeeld is dat 31% van de ondervraagden gelooft dat je met het UPO de overwaarde van je huis kunt berekenen. Het pensioenoverzicht moet dus duidelijk nog beter.
Het gebrek aan duidelijkheid ligt deels aan de moeilijke combinatie van doelstellingen. Er is door de pensioenkoepels veel moeite gedaan om tot een uniform overzicht te komen. Ingewikkelde pensioenregelingen moeten in een moeilijk passende standaardvorm worden gegoten.
Strak keurslijf
Door deze uniformiteit is er te weinig ruimte om de pensioenregeling goed aan de deelnemer uit te leggen. Terwijl de deelnemer juist maar één ding wil weten. Wat betekent het allemaal voor mijn portemonnee?
Het strakke keurslijf van het UPO blijkt voor enige problemen te zorgen. Het is goed om een verplichte vorm aan te houden, zodat pensioenen vergelijkbaar en optelbaar zijn. Pensioenfondsen zouden echter de vrijheid moeten nemen - en aangespoord moeten worden - om náást het verplichte format nog voor extra duidelijkheid te zorgen, bijvoorbeeld in een toelichtende brief of een extra hoofdstuk.
Verschillende verbeterpunten
Er zijn verschillende verbeterpunten mogelijk, die ook in het onderzoeksrapport van de AFM vaak door de ondervraagden zelf naar voren worden gebracht:
- Het gebruik van grafieken om de toekomstige situatie te schetsen. Door de ondervraagden als dé Gouden Tip genoemd voor de verbetering van het UPO.
- Rekenen met één pensioenleeftijd, ook als de pensioenregeling door bijvoorbeeld de combinatie van een oude en een nieuwe regeling meerdere eindleeftijden kent. Wanneer een pensioenfonds een oude en een nieuwe regeling (en die zijn er legio) in één UPO moet vangen, dan gaat dat ten koste van de begrijpelijkheid.
- Het toevoegen van netto-bedragen. 60% van de ondervraagden ziet zijn pensioen graag netto weergegeven.
- Het vereenvoudigen van de terminologie.
- Inzicht geven in de risico’s, bijvoorbeeld door scenario’s toe te voegen. Hoe (on)zeker zijn de genoemde bedragen?
Handschoen opnemen
In een reactie die minster Donner 10 maart heeft gegeven, naar aanleiding van de Kamervragen die Pieter Omtzigt over het rapport gesteld heeft, stelt hij dat de pensioensector zelf de handschoen moet opnemen om verbetering in de deelnemercommunicatie aan te brengen.
De mogelijkheden liggen in bovengenoemde suggesties, die eenvoudig te realiseren zijn. Het pensioenfonds zet de stap om het UPO in een toelichting begrijpelijker te maken en de standaardvorm van het UPO blijft toch gehandhaafd. Zo voorkom je dat de UPO’s jaarlijks ongelezen een bewaarmap ingaan. Of in ieder geval dat dat onder het tabblad ‘Woning’ gebeurt.
Joost van de Ven is consultant bij ActuIT.