Kunnen we straks bewust met pensioen? > Pensioen

Pensioenvisie

FD Selections

donderdag 22 april 2010

In een persbericht van 26 februari 2010 op de website van het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (SZW) schrijft demissionair minister Donner dat snel maatregelen nodig zijn in de pensioenwereld.

Deze maatregelen ziet hij niet alleen op het vlak van professionalisering van het beheer van de pensioengelden door pensioenfondsen. Ook roept hij op tot meer flexibiliteit in de pensioenrechten. Werkgevers en werknemers moeten bewust worden van de risico’s die met het beleggen van pensioengelden gepaard gaan.

Niveau van de werknemer

Hoe moet dit alles nu worden vertaald naar het niveau van de werknemer? Deze denkt gedurende zijn dienstverband een goed en zeker pensioen op te bouwen. Komt hij of zij straks bedrogen uit? Als de werknemer niet snel pensioenbewust wordt gemaakt, meen ik dat het antwoord hierop bevestigend luidt. Vaak gaat de werknemer zich pas vlak voor de pensioendatum interesseren voor zijn pensioeninkomsten. Als deze tegenvallen, zal de werknemer langer moeten doorwerken.

Het lijkt mij beter om eerder over pensioen te gaan nadenken. De werknemer moet zich dan ook bewust zijn van zijn arbeidsmarktpositie en loopbaanontwikkeling. Die zijn voor oudere werknemers op dit moment niet bepaald rooskleurig. Hoewel uit onderzoek blijkt dat de arbeidsparticipatie van ouderen licht is verbeterd, moet er mijns inziens nog veel gebeuren wil er sprake zijn van een duurzame inzetbaarheid.

Scholing

Voor de regering vormt duurzame inzetbaarheid van ouderen een voorwaarde voor de verhoging van de AOW-leeftijd. Het maakt de AOW voor de overheid betaalbaar en voorziet in het te verwachten tekort op de arbeidsmarkt. Sociale partners krijgen van de regering daarom de taak toebedeeld om een doelgericht beleid te ontwikkelen dat via de weg van de cao onderdeel zal worden van de individuele arbeidsovereenkomsten. Ingezet zal vooral worden op scholing van ouderen. Hierdoor wordt de arbeidsmobiliteit in de onderneming of daarbuiten vergroot. Maar als we nu toch met scholing van de werknemer aan de gang moeten, is het dan niet verstandig om de werknemer niet alleen bij te brengen wat hij nog meer kan, maar ook dat hij zich bewust moet zijn van zijn pensioenpositie?

Het mes snijdt dan aan twee kanten. Aan de ene kant wordt bereikt dat de werknemer leert meer uit zichzelf te halen, zodat hij langer kan doorwerken. Aan de andere kant krijgt hij een reëel besef van de waarde van zijn pensioen. Als dat minder is dan hij aanvankelijk dacht, stimuleert dat de werknemer om langer door te werken. Het is dus van groot belang dat de werknemer zich realiseert wat hij aan pensioen kan verwachten als hij de gesprekken met zijn werkgever ingaat over zijn duurzame inzetbaarheid. De werknemer zal zijn loopbaanplanning voor de rest van zijn leven daarop moeten afstemmen. Zowel werkgever als werknemer moeten in deze gesprekken een reëel beeld hebben van hun pensioenambitie en wat het kost om die waar te maken.

Voldoende werkgelegenheid

Een noodzakelijke voorwaarde voor duurzame inzetbaarheid en een reële pensioenambitie is dat er voldoende werkgelegenheid is voor ouderen. Zonder voldoende werkgelegenheid kan geen sprake zijn van duurzame inzetbaarheid en van verwezenlijking van een reële pensioenambitie voor de (oudere) werknemer.

Nu vanwege de kredietcrisis veel oudere werknemers het veld hebben moeten ruimen, is het de vraag of deze groep in gelijke mate weer terugkeert in het arbeidsproces.
Hopelijk denken de sociale partners alvast na over het een gerechtvaardigd aanname- en ontslagbeleid als de vraag naar arbeidskrachten weer aantrekt. Ik meen dat het werkgevers zou sieren als het aannamebeleid rekening houdt met het in dienst nemen van oudere werknemers. Dit is ook nodig om te streven naar een verhoogde en duurzame arbeidsparticipatie van ouderen, een betaalbaar reëel pensioenstelsel alsook een volledige pensioenbewustwording bij de werknemer.

Oproep

Ik meen dat de val van het kabinet de sociale partners er niet van moet weerhouden om een verdere discussie over duurzame inzetbaarheid en een toekomstbestendig pensioenstelsel uit te stellen tot het op de politieke agenda wordt geplaatst of tot de werkgelegenheid aantrekt. Ik doe daarom een welgemeende oproep aan sociale partners om een rechtvaardig beleid te ontwikkelen voor aanname en duurzame inzetbaarheid van de oudere werknemer en te komen tot een transparant en realistisch pensioenstelsel. In mijn ogen krijgt de ‘gewone’ werknemer daarmee de gewenste zekerheid over zijn arbeidsparticipatie- en pensioenmogelijkheden. Het is dan aan de werknemer zelf om zijn levensloopplanning daarop in te richten.

Mr. Mariette D. Vis is zelfstandig advocaat Arbeidsrecht & Pensioenrecht te Naarden-vesting

Reacties op dit artikel (10)

# hans philipsen

vrijdag 23 april 2010 8:54

Mw. Vis

Zo waar wat u schrijft. Probeer al geruime tijd mijn jongere collega's bewust te maken van het feit dat de vanzelfsprekendheid van (staats) pensioen steeds meer aan het vervagen is. Zeker nu er door de (nieuwe) regering maatregelen genomen (gaan) worden die onbezonnen zijn en gericht op korte termijn politiek.

m.vr.gr. Hans Philipsen Rotterdam

# Anton

vrijdag 23 april 2010 12:03

Mw. Vis,

Een prima betoog, maar wat mij opvalt is dat men zo lokaal denkt als men spreekt over ouderen. Een significant deel van de bedrijven in Nederland hebben hun hoofdkantoor elders en volgen Amerikaanse of Japanse normen tav personeelsbeleid en nemen navenante beslissingen. Bijv. veel Amerikaanse bedrijven hebben nauwelijks mensen van boven de 55 jaar in dienst, laat staan boven de 60 jaar. Bij veel van deze Amerikaanse Multinationals wordt de 55- jarige leeftijd gezien als de leeftijd waarbij een werknemer minder gaat presteren en dus maar beter kan verdwijnen en er wordt veel aan gedaan om die mensen op tijd kwijt te raken. Dat beleid wordt bij deze bedrijven ook in Nederland uitgevoerd. In de Verweggistan hoofdkwartieren kennen ze de naam van Donner niet. U moet maar eens de leeftijdverdeling bij HP of andere Amerikaanse Multinationals in Nederland bekijken, waar mensen van boven de 55 voor het eind van het jaar vrijwel allemaal weg zullen zijn. Aanname van ouderen is bij deze bedrijven in ieder geval taboe bij de afdelingen Human Resources, ook al het de lokale directie zou sieren hun beleid te veranderen, zal men in de USA daar geen begrip voor kunnen opbrengen.
Makkelijker ontslaan van ouderen betekent dus dat deze bedrijven personen voor hun 55-jarige leeftijd eruit zullen gaan gooien, die dan nog minimaal 12 jaar moeten werken bij Nederlandse bedrijven, die dus een groter % ouderen zullen moeten aannemen om de quota van de buitenlandse bedrijven op ter kunnen vangen. Dat zal de slag- en concurrentiekracht van Nederlandse bedrijven in dezelfde branches niet ten goede komen. Maw dat zullen deze bedrijven dus niet gaan doen, met als resultaat dat vele ex-werknemers in de WW terecht zullen gaan komen of tegen een veel lager salaris elders aan de slag moeten ongeacht de vooopleiding en ervaring , want van de ontslagvergoeding zal men niet lang kunnen leven.
Ik denk dat een wettelijjke quotering een zekere oplossing is: Zorg dat te allen tijde het arbeidsbestand in een willekeurig bedrijf van meer dan 50 personen, qua leeftijdsverdeling, een min of meer juiste weerspiegeling is van de leeftijdsverdeling van de bevolking (In Nederland).

mvg
Anton Bendijk

# Henri

vrijdag 23 april 2010 15:40

Waarom moet er voor alles een wettelijke regeling opgetuigd worden. Als bedrijven liever geen oudere mensen aannemen heeft dat een reden. Misschien zijn deze mensen wel te duur in verhouding tot hun werkzaamheden. Een oplossing zou misschien ook kunnen zijn de hoogte van het salaris aan te passen, zodat bedrijven graag oudere mensen in dienst houden of nemen. Het blijft gewoon een zaak van vraag en aanbod. Vasthouden aan verworven rechten zal uiteindelijk leiden tot het schip en wal verhaal.

De overheid moet de zwakkeren in de samenleving beschermen en niet allemaal groepen die het echt niet nodig hebben.

# Guido

zondag 25 april 2010 9:13

Ik sluit me aan bij Henri. Als het voor ouderen moeilijk is om elders aan het werk te komen, dan heeft dat een reden. Zolang die reden blijft bestaan, blijft het probleem.

De overheid kan proberen met extra regels toch het gewenste resultaat te bereiken, maar helaas toont al het gedoe rondom arbeidsrecht aan dat de degenen die last hebben van de extra regels zullen proberen er onder uit te komen. En zo zijn er weer regels nodig.

Laten we elkaar niet gek maken met telkens nieuwe regels, maar gewoon teruggaan naar de basis: een werknemer moet waarde toevoegen voor een werkgever. Een werkgever mag best een korte tijd meer investeren in een werknemer dan dat hij opbrengt en andersom, maar als er geen uitzicht is op verbetering van de balans, dan moet of de werknemer weg of de werknemer moet een taak gaan vervullen waarbij de balans kosten/opbrengst wel te rechtvaardigen is.

# fred

zondag 25 april 2010 11:59

Ik vind die opmerkingen over oudere werknemers die te duur zijn toch zo vreemd. Werknemers hebben een functie en die functie is gewaardeerd. Op basis van die functiewaardering is de salaris-bandbreedte vastgesteld. Jaarlijks of meer worden werknemers beoordeeld, ook oudere werknemers. Als iemand dus onderpresteert moet dat blijken uit slechte beoordelingen. Op basis van slechte beoordelingen kan vertrek van werknemers worden afgedwongen, en nog goedkoop ook.
Die verhalen over te dure oudere werknemers zijn derhalve onzin als consequent volgens bovenstaande wordt gehandeld. Mogelijk doelen de schrijvers op slecht functionerend management?

# Guido

zondag 25 april 2010 12:10

Beste Fred,

Klopt. Het management heeft weinig vaardigheden en hulpmiddelen om onderpresteren ten opzichte van de verleende beloning te beoordelen en te waarderen. Enerzijds zit je met verworven rechten en anderzijds vindt men het ook niet makkelijk om op zijn Amerikaans onvoldoende presteren te signaleren, te communiceren en daarna te komen tot een verbeteringsplan met als laatste redmiddel ontslag of demotie. Helaas is ontslag op basis van slechte beoordelingen niet eenvoudig mogelijk en vaak erg duur. Met dank aan de vakbonden die nu klagen dat ouderen niet aan de bak komen, dankzij uitgebreide ontslagbeschermingsconstructies.

# Johan

zondag 25 april 2010 21:09

Dames en heren.

Als u van mening bent dat het pensioen stelsel naar het niveau van de werknemer moet worden vertaald, dan betekend dit nog maar een ding: vergroting van de kloof tussen arm en rijk en een ondermijning van de middenklasse. Ten minste, dat geldt als men de sociaal communistische staat Nederland in haar vorm verder wil laten bestaan gecombineerd met een grote kloof tussen rijk en arm. In zo een staat heerst de overheid en bepaald wat goed en wat niet goed is voor "de afhankelijke burger". Immers de onafhankelijke burger zal het een zorg zijn, hij heeft genoeg reserves en mogelijkheden...bijvoorbeeld langer doorwerken of vroeger met pensioen gaan ;o)
Maaaaaarrrrrrr, "de afhankelijke burger"!? Die betaald voor het sociaal communistische regime. En ehhh...daarmee bedoel ik echt niet de PVDA of SP. Nee, daarmee bedoel ik OOK het CDA, de VVD, de PVV, Groen links en ga zo maar door. Deze stromingen gaan uit van de zelfde principes: Zogenaamde democratie (voor de buhne), om de zoveel tijd een verkiezing om de "afhankelijke burger" het gevoel te geven dat hij wat te kiezen heeft...en jawel, de media gelooft er nog zelf in ook....
Maar nu komt het. Als je echt wil dat mensen, dus ook de "afhankelijke burger" gaat nadenken over pensioen, dan moet je compleet stoppen met deze gedwongen situatie. Kortom, doek de pensioen instellingen op. Inclusief WW en andere provisies. Laat deze instituties het geld aan de burger uitbetalen wat nog over is, bouw het af en geef ruim van te voren aan dat de gedachten van de jaren 50 en 60 ten einde lopen en iedereen zelf over zijn of haar pensioen en werksituatie moet gaan nadenken!
Pas dan gebeurd er iets fundamenteels in de samenleving: De afhankelijke burger begint zich dan namelijk te realiseren dat het belangrijk is om over de toekomst na te denken, te leren en zich op later voor te bereiden.
Dat betekend ook een kleinere overheid. Immers die heeft niet meer zo veel wetten te controleren. Kortom een grote besparing op de overheid met als gevolg dat je als mens eindelijk zelf kan bepalen op welke manier je aan pensioen opbouw doet en hoe je een appeltje voor de dorst reserveert voor het geval er even niets is.
Ja, ik hoor jullie al zeggen, dat lijkt wel op Amerikaanse toestanden....och och och, wie stonden er ook al weer aan de basis van die Amerikaanse toestanden? Dat waren toch die emigranten (Hotel New York) met een VOC mentaliteit, die via New York de rest van Amerika heroverden? Gek toch eigenlijk hoe geschiedenis aan elkaar hangt en hoe het zich ontwikkeld.
Maar wat je ook geloofd, over 40 jaar bestaat er geen AOW, WW / Pensioen meer. Dan hebben we niet alleen een financiële crisis maar ook een Pensioen crisis. Maar wat boeit het u, grosso modo die dit leest is dan al kassiewijle. En voor de geinteresseerde die wil weten hoe het afloopt met het kapitalistische stelsel, lees Marc Faber op http://www.gloomboomdoom.com/portalgbd/homegbd.cfm

Voor nu, slaap zacht, de doom komt later.

Vr,groet,
Jantje

# fred

maandag 26 april 2010 8:35

Johan,
Ik ben er van overtuigd dat maatregelen tegen een werknemer, inclusief eventueel ontslag, juist goedkoop is met een goed dossier. Maar dat laatste punt, daar ontbreekt het dus vaak aan, en dan wordt het moeilijk en/of duur. Zo simpel zit de wereld in elkaar.

# Mariëtte Vis

maandag 26 april 2010 11:56

Beste heren,

De reacties lopen uiteen maar tonen wel aan dat de positie van oudere werknemers speciale aandacht heeft vanuit welke visie dan ook. Niet vergeten dat wie nu jong is straks zelf ook oud is. Het gaat niet om een ongerechtvaardigde bevoorrechte positie van ouderen, maar om bewustwording dat je er als werknemer nog toe doet als je boven de 50 jaar bent. We moeten met z'n allen in Nederland voorkomen opportunistisch te denken en te handelen. En liever geen Amerikaanse toestanden op de werkplek of met onze pensioenen. Over dat laatste onderwerp gesproken zijn we er nog lang niet en lijkt het erop door alle beurs- of bankschandalen dat we niet alleen 'als een jonge slimme meid op onze toekomst voorbereid moeten zijn' maar die gedachte tot ons pensioen moeten blijven vasthouden. Daar mag je van de overheid en sociale partners best wel een beetje hulp bij verwachten. Zij zijn verantwoordelijk voor een groot deel van het sociale klimaat en ons pensioenstelsel. Daarbij doet de politiek nu een beroep op de groep ouderen die aan het pensioenstelsel moet meebetalen. Dat is realistisch gelet op de toenemende vergrijzing. Maar dan moet deze groep, evenals geldt voor de groep jongere werknemers, een even realistisch inkomen- en pensioenperspectief kunnen worden geboden om te kunnen bijdragen. Verder ligt het bij ons allen om zowel oud als jong een toegevoegde waarde in het bedrijfsleven toe te dichten en niet bij voorbaat
in een hokje te duwen. Van ouderen valt immers heel veel te leren.

Het is een boeiende discussie...

# Atrie Stuijt

dinsdag 27 april 2010 17:04

In de eerste plaats zou ik 't erg op prijs stellen als de lettergrootte minimaal op 12 zou worden gesteld. Nu ik de 70 gepasseerd ben, beginnen de ogen daarop prijs te stellen. Maar dat is m.i. niet aan de auteur van dit artikel om te besluiten.
Ten tweede mevrouw, mag ik u wijzen op de algemene bekendheid van de gebruikelijke en onuitroeibare leeftijdsdicriminatie van 'werkgevers'(althans van hen die door werkgevers zijn belast met selectie van personeel). Na 35 'kan je 't schudden', in dit land, tenzij je een wat vrij gevestigde professional bent. En ook dan is een changement vol risico's. Wat enigszins het type contract verklaart van hoger management en directeuren: voor zichzelf bedingen zij uiteraard wat aan "jan en alleman' niet wordt gegund of gegeven. Als oud-directeur heb ik hiermee veel ervaring. Uw oproep is dus naiëf: ook als sociale partners wijwater plengen, zoals u verlangd, zal dat geen enkele invloed hebben op het dagelijkse handelen in dit land op de websites voor sollicitaties, bemiddeling en op de spreekkamers voor sollicitanten. Het gebroddel zal gewoon doorgaan. Eigenlijk ben ik best benieuwd naar uw eigen sollicitatie ervaringen. En eigenlijk zou ik van u wel eens willen horen of u de NVP sollicitatiecode kent (die al sinds de jaren zeventig leeftijdsdiscriminatie verbiedt). En hoe 9meer of minder amateuristisch u - eventueel - zélf sollicitanten behandelt. En of u mij kunt uitleggen welke beleidsprocessen allemaal "ingebed"(zie iNK-model) moeten zijn om te bereiken wat u normaal vindt. Gelukkig normaal vindt. Ook u zal wel tot aan uw pensioen dit artikel om de zeg vijf tot zeven jaar kunnen herplaatsen, dus bewaar 't goed! En houd vol! Wordt er niet cynisch onder want zo is ons leven!