Individuele flexibiliteit: wie wil het niet? > Pensioen

Columns

Individuele flexibiliteit: wie wil het niet?

FD Selections

woensdag 28 juli 2010

Theo Gommer

In het Pensioenakkoord van 4 juni wordt opgeroepen om meer individuele flexibiliteit toe te staan en te promoten. Dat juich ik uiteraard van harte toe. Pas als mensen het gevoel hebben te kunnen kiezen, én de gevolgen daarvan te ervaren, krijg je meer eigen verantwoordelijkheid en interesse.

Ook is het hard nodig dat er meer ruimte komt voor individuele flexibiliteit. Dat dit ook wordt voorgestaan bij de AOW, ook al is het nog maar beperkt met een 'iets eerdere pensioendatum' is een extra goed. Het wetsvoorstel dat het mogelijk maakt dat de AOW uitgesteld wordt tot uiterlijk 70 jaar (dat zal dan wel 71/72 worden neem ik aan), is weliswaar controversieel verklaard – geheel ten onrechte uiteraard – maar komt vanzelf weer op de rol.

Individuele keuzes accepteren

In de 2^e pijler is individuele flexibiliteit natuurlijk allang mogelijk. De insteek van het rapport van de commissie Witteveen uit 1995 was immers individualisering en flexibilisering. Dit rapport is inmiddels al ruim 10 jaar verankerd in (fiscale) wetgeving, daar ligt het dus niet aan.

Wel ligt het aan de ontvankelijkheid van werkgevers. Op zich is dit niet onlogisch. Allereerst moeten ze al die individuele keuzes natuurlijk bijhouden. En, veel belangrijker, respecteren. Stel een werknemer heeft gekozen voor deeltijdpensioen. Dan moet de werkgever dat wel mogelijk maken binnen de werkzaamheden. Ik denk dat het juist slim is van een werkgever om deze mogelijkheden toe te staan, te communiceren en te promoten. De administratieve rompslomp moet hij maar voor lief nemen en goed – via technische middelen – kanaliseren.

Babyboomers

Veel belangrijker is het natuurlijk om hiervoor op de werkvloer ruimte te maken. Dat is eigenlijk al hetzelfde als bij de levensloopregeling. Een werkgever kan toch niet met droge ogen beweren dat hij niet ziet aankomen dat een werknemer na een paar jaar een sabbatical wil opnemen. Hij heeft immers gezien dat hij aan het sparen was?

Nu is dit misschien nog niet zo heel belangrijk. Maar als over een paar jaar de babyboomers echt de arbeidsmarkt gaan verlaten, dan kan het wel eens hard nodig zijn om goede werknemers te behouden. Of zo lang mogelijk, parttime, aan het werk te houden. Regeren is vooruitzien!

Solidariteit?

Vervolgens is het de kunst om de kernwaarden te behouden, zoals in het Pensioenakkoord valt te lezen: collectiviteit, solidariteit en verplichtstelling. Dat zal nog niet meevallen. Die collectiviteit zal wel lukken. Als iets collectief meer oplevert – dat gaat dan vaak over het beleggen – dan is iedereen voor. Ook valt er nog steeds wat voor de algehele verplichtstelling te zeggen.

Over de solidariteit ben ik minder positief gestemd. Iedereen wil wel solidair zijn tegenwoordig, mits dat hem/haar maar wat oplevert. En dat valt niet goed in te zien, de een z'n voordeel is immers de ander z'n nadeel. En intergenerationele solidariteit? Pff, dat duurt lang…

Niet kiezen ieders eigen verantwoordelijkheid

Het slotakkoord is dan voor de werknemer zelf. Als alle mogelijkheden er zijn om meer te doen met je pensioen, en je doet er niets mee, dan moeten we daar stoppen met pamperen. Dan moet de werknemer zelf maar ervaren wat de gevolgen zijn van niet kiezen.

Dat klinkt misschien hard, maar het is de enige manier. Ook dat hoort bij de nieuwe tijdgeest. Dat we de werknemer moeten blijven helpen en ondersteunen zolang hij beweegt is ook evident. Maar, de liefde moet nu echt van 2 kanten komen!

De nieuwe weg die is ingeslagen – en eigenlijk dus al vanaf 1995 – is de goede. Blij dus dat de sociale partners dit hebben opgeschreven. Aan het nieuwe kabinet de taak om dit verder vorm te geven en met randvoorwaarden te kaderen en te sturen. Ben dus zeer benieuwd wie de nieuwe staatssecretaris van SZW gaat worden.

Ik hoop van harte dat hij of zij ook een moderne kijk op pensioen heeft.

Mr. Theo Gommer MPLA is partner bij Akkermans & Partners Legal & Advice te Tilburg, waar hij tevens directeur is van het Wetenschappelijk Bureau. Daarnaast is hij advocaat bij Gommer & Partners Pensioen Advocaten en voorzitter van de Nederlandse Orde van PensioenDeskundigen.

Reacties op dit artikel (6)

# actuva

woensdag 28 juli 2010 9:35

Wij zijn momenteel aan het verbouwen, en gisteren vroeg onze aannemer of we de ezelsrug staand onder een hoek van 45 graden wilden hebben of dat we toch liever een staande steen als afdekking van de toplijn willen.........

Eigen verantwoordelijkheid, keuzevrijheid en flexibilisering van pensioenen is een mooi streven, maar voor 80% van de bevolking een brug te ver.

# ledenjes

woensdag 28 juli 2010 11:02

Inderdaad, je zou de persoon die het hardst roept dat 'ie het allemaal beter kan en keuzes wil, aan zijn/haar lot moeten over laten. Iedereen met een beetje hersens weet echter dat dat in de meeste gevallen verkeerd afloopt.
Dan maar voor de gevolgen laten opdraaien? Volgens mij niet.
Want ofwel roep je daarmee op je eigen land af dat de armoede onder de ouderen (straks) drastisch toeneemt (willen we dat?) ofwel degenen die wél voldoende/goed bij kas zijn, kunnen/moeten straks de beurs trekken om degenen die alles verbrast hebben, alsnog een bestaansminimum te geven.

# fdselectionspensioen

donderdag 29 juli 2010 16:27

Wat mij betreft heeft Theo wel gelijk.
De reacties lijken een beetje op die ten tijde van de introductie van de PC: veel te moeilijk. Pensioen kun je best gemakkelijk houden.
je spaart voor ouderdomspensioen en je dekt het risiko van overlijden af als je partner en kinderen hebt.
De lasten blijven doorschuiven naar de toekomst zoals we de afgelopen jaren hebben gedaan (er is veel gespaard maar volstrekt onvoldoende om de aanspraken op pensioen daadwerkelijk te kunnen voldoen) en daarmee de jongeren opzadel is erger dan je zelf verdiepen in jouw eigen inkomen als je met pensioen gaat. Net als de computer, in het begin moeilijk en nu vragen we aan onze kidneren hoe iets werkt. De wereld veranderd!
Gerard van der Toolen

# actuva

donderdag 29 juli 2010 16:40

Dat ben ik op zich wel met je eens, maar het gaat hier volgens mij om de vraag of je moet weten hoe een PC van binnen uit werkt, of dat je alleen maar weet wat je met een PC kan. Voor pensioen moet je je echt beperken tot het laatste, en zelfs dan haken er al veel mensen af. Kennis van wat je met een PC kan, is tegenwoordig echt vereist om mee te kunnen in de maatschappij. Pensioen heeft deze status niet, en zal die ook nooit krijgen. Verreweg het grootste deel van de bevolking blijft prima functioneren ook als ze helemaal geen ene sikkepit weten van pensioen. Voor ons, als vakmensen is dat misschien moeilijk te begrijpen of zelfs te verkroppen, maar het is de realiteit.

Overigens is er de laatste 2 jaar al behoorlijk veel veranderd in het pensioenbewustzijn, ten goede. Dus het gaat de goede kant op.

Jeroen Tuijp

# kulik

maandag 2 augustus 2010 16:22

@Gerard

Volgens mij doe je een uitspraak die niet op feiten gebaseerd is of de verwoording is mij onduidelijk.

Je schrijft: "De lasten blijven doorschuiven naar de toekomst zoals we de afgelopen jaren hebben gedaan (er is veel gespaard maar volstrekt onvoldoende om de aanspraken op pensioen daadwerkelijk te kunnen voldoen) en daarmee de jongeren opzadel is erger dan je zelf verdiepen in jouw eigen inkomen als je met pensioen gaat. "

In de tweede pijler spaar je toch echt voor jezelf. Daarom heet het 'kapitaaldekking'. Dus niks 'opzadelen' van jongeren.
De pensioenaanspraken in de tweede pijler dienen conform de geldende wet- en regelgeving, altijd voor tenminste 105% gedekt te zijn. Als je daaronder komt heb je een dekkingsgraadtekort.

Wellicht heb je het over de eerste pijler? Daarvoor wordt helemaal niets opgepot want die pot wordt gevormd door de huidige AOW-premie-inkomsten en de noodzakelijke rest komt uit de pot Algemene Middelen. Dat is al sinds de invoering van de AOW het geval maar het percentage loopt nu wel wat op en zal rond 2045 ook weer dalen.

Ron Kulik

# fdselectionspensioen

dinsdag 3 augustus 2010 14:56

@Ron Kilik

Mogelijk is de verwoording niet duidelijk, of de techniek lastig:
Ik lees op de site van Lucent pensioenfonds dat de dekking eind juni 94,9% bedraagt. Dit lijkt mij een behoorlijk tekort. Moet dus ingelopen worden.
Ik zie tevens dat de premie stijgt van 11% naar 12,7%. Wie gaat dit betalen? iedereen. Dus een werknemer van 25 jaar nog 40 jaar en iemand van 60 jaar nog 5 jaar.
Dit noemen we in Nederland ook wel solidariteit (of opzadelen van jongeren met huidige tekorten)
Welk deel van deze premieverhoging is immers bestemd voor jongeren (12,7% premie voor iemand van 25 jaar is wel erg hoog) en voor iemand van 60 jaar erg laag, uitgaande van zelfde salaris etc.

Bij een premieregeling geldt uw stelling wel: dan spaar je inderdaad voor jezelf.

vriendelijke groet,
Gerard van der Toolen