Opinie: Risicobereidheid als uitgangspunt
Financiële instellingen moeten niet het maximaliseren van rendement maar de risicobereidheid kiezen als uitgangspunt voor hun handelen. Zonder deze verandering blijft het vertrouwensherstel uit en is een duurzame toekomst van financiële instellingen niet verzekerd. De sector ziet het strategische belang wel in, maar staat pas aan het begin van de benodigde veranderingen.
Simone Heidema, Teun Sluijters en Selma Schram
Financiële instellingen moeten niet het maximaliseren van rendement maar de risicobereidheid kiezen als uitgangspunt voor hun handelen. Zonder deze verandering blijft het vertrouwensherstel uit en is een duurzame toekomst van financiële instellingen niet verzekerd. De sector ziet het strategische belang wel in, maar staat pas aan het begin van de benodigde veranderingen.
Verhoogd risicobewustzijn
Risicobereidheid gaat over de mate waarin financiële instellingen bereid zijn om risico's te accepteren bij het nastreven van hun doelstellingen en de mate waarin zij in staat zijn om deze bereidheid te definiëren en te beheersen.
Banken, verzekeraars en pensioenfondsen zijn wakker geschud door de financiële crisis. Zij zijn meer dan ooit overtuigd van het strategisch belang dat zij hebben om vorm te geven aan risicobereidheid in hun organisatie. Dit blijkt uit onderzoek van CPI Governance onder raden van bestuur en commissarissen van banken, verzekeraars en pensioenfondsen. Driekwart van de respondenten onderschrijft het strategisch belang en ziet als belangrijke voordelen: een verhoogd risicobewustzijn, betere strategische planning en ondersteuning van keuzes in de kapitaalallocatie.
Duurzame toekomst
Willen banken, verzekeraars en pensioenfondsen hun duurzame toekomst veilig stellen, dan moeten zij vormgeven aan risicobereidheid. Zij moeten 'harde' maatregelen combineren met een gedrag- en cultuurverandering en hun risicobereidheid koppelen aan hun strategische en maatschappelijke doelstellingen.
Voorhoede-organisaties boeken voortgang bij de invoering van 'harde' maatregelen. Hierbij gaat het om het aanpassen van interne governancestructuren. Dit is het inrichten van 'countervailing powers' met als doel de balans te verkrijgen tussen risico- en rendementsafwegingen. Heel belangrijk is het herinrichten van beloningsprikkels: ruim 70% van de respondenten uit het onderzoek ziet ruimte voor verbetering van de werking van beloningsprikkels, door de financiële prestaties in het kader van het beloningsbeleid te corrigeren voor (geschatte) risico's en kosten van kapitaal.
Risicotoleranties
Ten slotte moet risicobereidheid in de besluitvorming worden verankerd via gespecificeerde risicotoleranties en -limieten en de sturing daarop. De aandacht bij de voorhoede-organisaties gaat nu vooral uit naar het dieper in de organisatie doorvertalen van bovengenoemde maatregelen onder het niveau van de raad van bestuur.
Nog belangrijker is het realiseren van een gedrags- en cultuurverandering en kennisontwikkeling. Met deze 'zachte' maatregelen zijn ook de voorhoede-organisaties minder ver. Bijna 60% van de respondenten geeft aan dat risicobereidheid niet met voldoende diepgang aan de orde komt in besprekingen tussen de raad van bestuur en de raad van commissarissen. Gemiddeld 45% vindt dat er nog onvoldoende kennis binnen deze organen aanwezig is om de discussie rondom risicoprofiel, kapitaalallocatie en liquiditeitsbeslag met voldoende diepgang te voeren.
Cultuurverandering
Commissarissen vinden dat zij zelf meer aandacht moeten geven aan de noodzakelijke cultuur- en gedragsverandering en willen dit vaker op de agenda zien. Ook vinden zij dat externe toezichthouders meer aandacht moeten geven aan de gedragskant om zo de druk op het veranderingsproces te vergroten.
Een aantal vooraanstaande leiders in de financiële sector ziet de noodzaak om risicobereidheid te koppelen aan de strategische en maatschappelijke doelstellingen en daarmee aan een sterke reputatie te bouwen. Zij leggen verband met de maatschappelijke functie van de financiële instelling.
De succesvolle instellingen van de toekomst verbreden het shareholdersdenken tot stakeholdersdenken. Zij wegen expliciet de belangen van alle stakeholders af en communiceren hierover effectief. Niet rendement op zich, maar risicobereidheid op basis van bredere stakeholdersbelangen wordt uitgangspunt van handelen.
Simone Heidema is managing partner en Teun Sluijters en Selma Schram zijn beiden partner bij CPI Governance.