Bendert Zevenbergen, Amsterdam
Zes van de veertien bestuurders van pensioenfonds PME voor de grootmetaal stappen op. In plaats van hen worden twee externe beleggingsexperts aangesteld. De Nederlandsche Bank (DNB) heeft het fonds eind vorig jaar met een 'aanwijzing' op de vingers getikt. DNB heeft geëist dat de controle van het bestuur over de beleggingen aanzienlijk wordt verbeterd.
PME is met euro 21 mrd vermogen en 700.000 deelnemers het vijfde pensioenfonds van Nederland. Het is voor zover bekend voor het eerst dat DNB een dergelijke verregaande maatregel bij een zo groot pensioenfonds neemt.
Met een aanwijzing kan DNB pensioenfondsen verplichten tot het nemen van maatregelen als er niet aan de wettelijke eisen wordt voldaan of als er tekenen zijn dat het fonds in gevaar is.
De positie van vermogensbeheerder Roland van den Brink van MN Services staat volgens bronnen onder druk. MN Services voert het beleggingsbeleid uit van de metaalfondsen PME en PMT en is met een vermogen van euro 60 mrd een van de grootste beleggingshuizen van het land. DNB heeft via het pensioentoezicht op PME het recht om hard in te grijpen bij ingehuurde vermogensbeheerders.
MN Services ontkent dat Van den Brink uit zijn functie is gezet. DNB geeft geen commentaar.
PME-voorzitter van werkgeverszijde Ronald van Vliet bevestigt de ingreep, maar noemt geen namen van bestuurders die hun functie er aan gaan geven. Hij stelt nadrukkelijk dat DNB niet expliciet eist dat er bestuurders opstappen.
'Door de crisis was ons bestuur vorig jaar al tot de slotsom gekomen dat we meer grip op onze beleggingen moesten hebben', zegt Van Vliet. 'We hebben overleg gepleegd met DNB over onze plannen om het bestuur te verkleinen en externe experts in te huren. Tot onze verrassing zette DNB een dag voor kerst alsnog de maatregel in om PME een aanwijzing te geven.'
De toezichthouder heeft volgens ingewijden harde kritiek op de manier waarop het pensioenfonds zijn vermogensbeheer heeft uitbesteed. Tot drie jaar geleden deed het fonds de beleggingen in eigen huis, en stonden deze onder leiding van Van den Brink als dagelijkse beleggingsdirecteur.
In 2007 is het vermogen ondergebracht bij MN Services, waarop Van den Brink in de raad van bestuur van deze vermogensbeheerder kwam. Volgens DNB zou het bestuur van opdrachtgever PME te lichtvaardig hebben verondersteld dat MN Services goed over de beleggingen zou waken. Naar aanleiding van de beursverliezen in 2008 zou het DNB zijn gebleken dat het bestuur nauwelijks zicht heeft op de pensioenmiljarden.
Volgens de wet is het bestuur eindverantwoordelijk voor alle aspecten van het pensioenbeleid en is deskundigheid een vereiste. Bijzonder is dat de nog aan te stellen twee experts bestuursverantwoordelijkheid krijgen, en niet verbonden zijn aan een werknemers- of werkgeversorganisatie.
Alle huidige PME-bestuurders komen van FNV Bondgenoten (zoals vakbondsbestuurders Jos Brocken en Jan Berghuis), CNV Bedrijvenbond (met bestuurders Piet Swart en Jan Wevers) en De Unie. Werkgeversbestuurders worden afgevaardigd door FME-CWM.
Ruzie DNB en PME over herstelplannen
Een direct betrokkene heeft weinig waardering voor het niveau van de beleggingskennis binnen het veertienkoppige PME-bestuur. 'Van de bestuurders van werknemerszijde zijn er misschien twee die eens een cursus op dat vlak hebben gevolgd. Van werkgeverszijde betreft het vooral directeuren van grote bedrijven op het gebied van personeelsbeleid.'PME-bestuurder Van Vliet ontkent dit en zegt dat er twee - niet nader door hem benoemde - bestuurders zitten met de nodige beleggingservaring.Vermoedelijk doelt hij in elk geval op Erwin Bosman, van huis uit actuaris.Van Vliet voegt daaraan toe dat 'ik echter niet kan ontkennen dat de beleggingskennis van de rest van het bestuur niet op het niveau van deze twee zit, of voldoet aan het niveau dat van ons wordt geëist'.
Onbekend is of er grove beleggingsfouten zijn gemaakt. Wel zit PME met 100% nog onder de benodigde dekkingsgraad van 105%.Het herstelplan van PME werd pas begin november door DNB goedgekeurd, terwijl de meeste fondsen hun goedkeuring voor of in de zomer binnen hadden. Volgens ingewijden heeft DNB het plan tot vijf keer toe afgewezen.PME heeft uiteindelijk onder druk van DNB zijn waardering rond 'exposure' op verzekeraars naar beneden moeten bijstellen. Hierdoor heeft het fonds voorbereidende maatregelen moeten opstellen over het korten van pensioenrechten en -uitkeringen eind 2011 bij onvoldoende herstel.