De markt voor levensverzekeringen is nagenoeg ingestort. Kredietcrisis en woekerpolisaffaire eisen hun tol. In mei van dit jaar was de verkoop van nieuwe verzekeringen slechts de helft ten opzichte van vorig jaar, zo blijkt uit cijfers van het Centrum voor Verzekeringsstatistiek.
Stephan Linnenbank en Miranda van Eckeveld
De neergang is niet eenmalig, maar een trend die al meer dan een jaar geleden is ingezet. In 2008 werd een historisch verlies geleden van euro 5,6 mrd. Hier liggen een aantal redenen aan ten grondslag.
De duidelijkste is dat er op dit moment nauwelijks hypotheken worden afgesloten. Bij de meeste hypotheken hoort een levensverzekering, in welke vorm dan ook. Daarnaast lijkt banksparen echt een plek in de markt te veroveren en banksparen is geen verzekering. Vaak zal er bij een bankspaarhypotheek ook een overlijdensrisicoverzekering afgesloten worden, maar die hebben mensen vaak nog wel lopen.
Beleggingsangst
De woekerpolisaffaire heeft ook geen goed gedaan. De gewraakte beleggingsverzekering is een verschijningsvorm van de levensverzekering. Buiten het kostenverhaal speelt ook de angst die mensen nu hebben voor alles waar het woord beleggen in voorkomt. Levensverzekeringen die niet gebaseerd zijn op beleggingsresultaten zijn echter bij veel verzekeringsmaatschappijen verdwenen.
De politiek bedreigt ook de traditionele levensverzekeraar. Een groot deel van de omzet in levensverzekeringen wordt gedreven door premies die fiscaal aftrekbaar zijn. In Den Haag gaan stemmen op om dit te beperken en de schatkist een handje te helpen.
Pensioenmarkt
Dit alles dwingt de levensverzekeraars zich te heroriënteren op hun activiteiten. Sommige besluiten hun labels te laten fuseren, andere brengen zoveel mogelijk onder in shared service centra en weer andere proberen van hun leventak af te komen. Tegelijkertijd zien we andere levensverzekeraars hun focus verleggen naar de (nog) lucratieve pensioenmarkt.
Maar in zekere zin blijft het 'business as usual' en ontwikkelen levensverzekeraars nieuwe producten die 'Wabeke-proof' zijn: lagere kosten, geen provisie ingerekend in de premies en nieuwe administratiesystemen. De vraag is of zij in staat zullen zijn om deze investeringen terug te verdienen.
Natuurlijk zal er altijd, zij het in beperktere mate, vraag blijven naar levensverzekeringen. Uit onderzoek dat wij hielden naar de markt voor levensverzekeringen in 2020 komt een aantal strategische mogelijkheden naar voren:
- internationale consolidaties aangaan en samenwerken in internationale shared service centra;
- het productaanbod sterk inkrimpen tot enkel overlijdensrisicoverzekeringen en garantieproducten;
- producten en diensten koppelen tot pakketten die in hoge mate zijn geïndividualiseerd (de meest vergaande optie). Levensverzekeraars ontwikkelen zich dan tot echte dienstenaanbieders die de consument ontzorgen en meer en meer naturadiensten gaan aanbieden of faciliteren.
Op de vraag of er in 2020 een Nederlandse markt zonder levensverzekeraars is, kan stellig nee geantwoord worden. De komende jaren zal de ruimte voor levensverzekeraars echter wel drastisch afnemen en de partijen die overblijven zullen klantgerichter en tegen veel lagere kosten moeten opereren. In 2009 waren er volgens de Nederlandsche Bank nog 65 aanbieders van levensverzekeringen op de Nederlandse markt. Naar verwachting zal hiervan nog minder dan de helft actief zijn in 2020.
Stephan Linnenbank is partner bij Atos Consulting, Miranda van Eckeveld is er executive business consultant.
Copyright (c) 2009 Het Financieele Dagblad