Vertrouwen
FD Selections
Ik weet niet hoe het u vergaat, maar als ik naar de hoofdrolspelers luister die acteren in de soap die voor de commissie De Wit opgevoerd wordt, heb ik toch regelmatig last van plaatsvervangende schaamte.
Gezocht wordt naar lessen voor de toekomst: het leven wordt immers voorwaarts geleefd maar achteraf begrepen.
Een van de hamvragen is hoe de hogepriesters van het Grote Geld financiële producten hebben kunnen smeden en verkopen zonder dat er iemand ingreep. Producten die door de bedenkers zélf niet eens meer te doorgronden waren en waarvan de inhoud niet meer ter zake deed. Als de verpakking maar klopte; de homo economicus bestaat immers niet en uiteindelijk zijn we allemaal hebzuchtige financiële onbenullen. Zet dus een handtekening en ga rustig slapen. In money we trust. Viva hedonia.
Lessen
Andere hersenbrekers zijn de bonuscultuur (die terug is van nooit weggeweest), de vraag óf er moet worden ingegrepen (en wanneer dan) en hoe een volgend financieel armageddon te voorkomen.
‘Bankiers zijn bijzonder slecht in het leren van lessen’, verklaarde de wijze econoom, en dat bedoel ik zonder enige ironie, Sweder van Wijnbergen.’Ik word er boos van, het is slecht voor de reputatie van de financiële sector’, aldus bankman Bruggink. ‘Internationaal heb je het niet in de hand’, aldus oud-minister van financiën Ruding. CPB-directeur Teulings liet geheel ten overvloede voor de zoveelste keer in twee maanden tijd weten dat ‘de toekomst voorspellen vreselijk moeilijk is. De illusie dat iemand een financiële crisis kan voorspellen wil ik wegnemen.’
Bij het laatste dringt zich, in elk geval bij mij, de vraag op waarom elke (foutieve) voorspelling dan met zoveel aplomb en ernst als dogma de wereld in geslingerd wordt.
Sweder van Wijnbergen sloeg de spijker op zijn kop met ‘Je kunt meenemen dat je iets niet weet, maar achteraf zeggen dat je verkeerd zat is goedkoop.’
Wel voorspeld
Vanwaar dan mijn plaatsvervangende schaamte? Omdat alles wat nu gebeurt al jaren geleden voorspeld is. In 2000 door Robert Shiller, een vooraanstaand wetenschapper aan de Yale University in zijn boek Irrational exuberance waarin hij (toen al) concludeerde dat er iets goed mis zat bij banken en beleggers. Door Robert Lowenstein, die in zijn boek When genius failed beschrijft hoe toezichthouders tot op het hoogste niveau tekortschoten. Door de klokkenluider, die in 2008 de Nobelprijs voor Economie ontvangen heeft. En door nog ontelbare anderen die niet gehoord werden.
Omdat het financiële systeem, en daar maken wij met onze branche óók deel van uit, is gebaseerd op vertrouwen. Vertrouwen dat we de afgelopen jaren, los van de financiële crisis, meer dan eens beschaamd en verspeeld hebben. Het gaat een godsvermogen kosten om het een klein beetje te herstellen. Vertrouwen komt immers te voet en gaat te paard.
Inzetten op herstel
Vertrouwen is essentieel voor welke (financiële) relatie dan ook. Vertrouwen kun je echter niet reguleren. En wát de commissie De Wit ook nog allemaal zal weten op te diepen, en wélke regelgeving dat ook nog zal opleveren. Het zal allemaal niets helpen als we niet álles inzetten op het herstellen van vertrouwen.
Joop van Beek
Directeur en vennoot APS Pensioenteam. Adviseur, schrijver en publicist.